Słowo „hazardzista” kojarzy się większości Polaków z osobą uzależnioną od hazardu. Terminologia fachowa, stworzona przez dr Clustera, nazywa hazardzistą także graczy, którzy zarabiają regularnie na zakładach. A ty do której z sześciu grup należysz?

Kim jest hazardzista?

Mężczyzna w garniturze z muchą trzyma na wyciągniętej przed siebie dłoni czarną i czerwoną kość do gry

Hazardzista bierze udział w grach losowych,
fot. Shutterstock (123183850)

Def.1. Gra losowa to gra, której celem jest przewidzenie wyniku określonego zdarzenia, a wynik ten jest w dużym stopniu uzależniony od czynników losowych.

Def.2. Hazardzista jest to osoba, która świadomie bierze udział w grze losowej, ryzykując utratę pieniędzy lub rzeczy wartościowych głównie dla uzyskania wymiernych korzyści lub w celach drugorzędnych jak uznanie czy przyjemność z gry. [1]

Według badań CBOS-u z 2009 roku statystycznym hazardzistą w Polsce jest mężczyzna w wieku od 18 do 24 lat, z wykształceniem średnim, mieszkający w dużych, ale nie największych miastach (100-500 tys. mieszkańców), z dobrym statusem materialnym (powyżej 1500 PLN dochodu na osobę w rodzinie) o raczej lewicowych poglądach politycznych. [8]

dr Robert L. Cluster

Za ojca profesjonalnej opieki nad nałogowymi hazardzistami powszechnie uważa się amerykańskiego psychiatrę Roberta L. Custera (1927-1990).

Z jego inicjatywy w 1972 roku powstał w Brecksville pierwszy ośrodek leczenia hazardzistów. W tym samym roku, wraz z Josephem DunnemIrvingiem Sacherem, założył Krajową Radę ds. nałogowego hazardu, która zajmuje się między innymi uświadamianiem społeczeństwu czym jest nałogowy hazard i wspieraniem hazardzistów i ich rodzin w walce z nałogiem.[2]

Custer, który jako pierwszy potraktował patologiczną skłonność do hazardu jako uleczalną chorobę, przyczynił się znacząco do zakwalifikowania jej jako zaburzenia psychiatrycznego w 1980 roku przez Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne i wpisania na listę Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób.

Oto 6 typów hazardzistów według Custera[3]:

1. Profesjonalni hazardziści (Professional gamblers)

Tajemniczy mężczyzna palący cygaro w kapeluszu

Profesjonalny gracz,
fot. Shutterstock

Profesjonalni hazardziści stworzyli z hazardu zawód i utrzymują się z obstawiania. Specjalizują się i szkolą w grach, które wybrali i potrafią kontrolować zarówno ilość pieniędzy, czas poświęcony na grę jak i emocje.

Profesjonalni hazardziści nie są zatem uzależnieni od hazardu. Cierpliwie czekają na okazję do postawienia korzystnego zakładu i starają się maksymalizować swoje zyski.[4]

Przykładem profesjonalnego gracza jest amerykański multimilioner George Elsworth Smith, który na przełomie XIX i XX wieku dorobił się na wyścigach konnych.

2. Antyspołeczni hazardziści (Antisocial gamblers)

Antyspołeczni hazardziści używają hazardu by nielegalnie zdobyć pieniądze. Są często zamieszani w ustawiane mecze, wyłudzanie bonusów, grę obciążonymi kostkami czy znaczonymi kartami. Zachowania przestępcze świadczą o trudnościach życia zgodnie z normami społecznymi. Mogą powoływać się na diagnozę kompulsywnego hazardzisty, aby legalnie bronić się przed prawem.

3. Przypadkowi towarzyscy hazardziści

Przypadkowi towarzyscy hazardziści grają dla rozrywki i towarzystwa. Hazard może być dla nich formą relaksu. Hazard nie przeszkadza im w życiu rodzinnym, społecznym czy zawodowym. Przykładem takich graczy są osoby, które stawiają okazjonalnie, np. z okazji Mistrzostw Europy, finału Ligi Mistrzów czy Olimpiady.

Dwóch przyjaciół przy piwie kibicuje

Towarzyscy hazardziści,
fot. Shutterstock

4. Poważni towarzyscy hazardziści

Poważni towarzyscy hazardziści poświęcają więcej czasu na hazard niż przypadkowi hazardziści. Pod względem priorytetów życiowych hazard jest na drugim miejscu po rodzinie.

Hazard to dla nich przyjemność, źródło odpoczynku i najlepsza rozrywka. Poważny towarzyski hazardzista jest niczym pasjonat, który mówi, myśli i koncentruje się na grze jak na specyficznym hobby. Wciąż jednak potrafi on kontrolować ilość pieniędzy i czasu przeznaczonego na grę.

5. Hazardziści ucieczkowi

Hazardziści ucieczkowi uciekają się do uprawiania hazardu w celu ucieczki od problemów. Hazard tłumi ich nudę, samotność, niepokój, depresję czy gniew. Hazard nie jest źródłem przyjemności, lecz sposobem na uśmierzanie wewnętrznego bólu. Hazardziści ucieczkowi nie są hazardzistami kompulsywnymi. Są raczej podobni do osób nadużywających alkoholu dla ulgi i ucieczki przed problemami.

6. Kompulsywni hazardziści

Biznesmen targający włosy z głowy

Kompulsywny hazardzista,
fot. Shutterstock

Kompulsywni hazardziści to gracze, którzy stracili kontrolę nad swoją grą. Hazard jest dla nich na pierwszym miejscu. Jest ważniejszy niż rodzina, pracodawca czy przyjaciele. Ci z czasem są coraz bardziej negatywnie nastawieni.

Ten rodzaj uzależnienia jest postępowy i niszczy każdy aspekt życia hazardzisty. Aby móc kontynuować grę kompulsywni hazardziści mogą łamać swoje moralne zasady poprzez dopuszczenie się kłamstw, kradzieży czy defraudacji i zaczynają ukrywać swoje uzależnienie. Gracz kompulsywny nie potrafi przestać grać z własnej woli, czuje wewnętrzny przymus gry. Często targa nim poczucie winy.

Wielu graczy patologicznych ma co najmniej jeszcze jedno inne zaburzenie kontroli impulsów i popełniają trzykrotnie częściej samobójstwa niż inni ludzie z zaburzeniami[5].

Głośnym przykładem kompulsywnego hazardzisty jest Owning Mahovny, o którym został nakręcony film w 2003 roku. Tytułowy bankier stał się nałogowym hazardzistą, w wyniku czego zdefraudował 10 mln dolarów.

Literatura

[1] Definicja własna na podstawie Wikipedii: Gambling i Hazardzista.

[2] Gambling in America: An Encyclopedia of History, Issues, and Society – życiorys Custera na stronie 142.

[3] R.L.Custer, H.Milt „When Luck Runs Out”, New York: Warner Books, 1985

[4] Typy hazardzistów według Roberta L. Custer’a – temat na forum osób uzależnionych od hazardu.

[5] Instytut Psychologii Zdrowia – patologiczni hazardziści zagrożeni zaburzeniami psychicznymi.

[6] 21 (2008) – film o studentach prestiżowej uczelni (profesjonalni hazardziści), którzy ogrywali kasyna licząc karty w blackjacku

[7] Hazardziści (ang. Rounders) – dobry film o pokerze

[8] Polacy o hazardzie – raport ankiety CBOS z grudnia 2009

Zobacz też:
Rodzaje graczy
Zachowanie gracza