Sport już od dawna nie jest czystą rywalizacją. Świat przestępczy ustawia mecze w celach zarobkowych i wyprania brudnych pieniędzy. W Internecie informacje o ustawionych meczach są przekazywane zwykle za pomocą for zamkniętych.

Uścisk dłoni mężczyzn w garniturach przekazujący plik banknotów studolarowych

Wielu graczy chciałoby mieć dostęp do informacji o ustawionych meczach. Zapominają jednak, że ma to sens tylko wtedy, gdy niewiele osób o tym wie. Wielu oszustów żeruje na tej naiwności, obiecując informacje o fixach za kilkadziesiąt euro. fot. Shutterstock

1. Ustawiony mecz

Fix – (pot. ustawka) jest to mecz ustawiony na pewien scenariusz lub wynik spotkania. Najczęściej w celu osiągnięcia korzyści majątkowych i/lub awansu do wyższej ligi.
3 za 3 – zespoły godzą się na podział punktów w dwóch meczach, tak aby sobie nawzajem nie zaszkodzić. Zazwyczaj wygrywa gospodarz, aby zadowolić kibiców, inkasując 3 punkty za wygraną. Jeśli drużyny są w dobrych stosunkach, mogą się również umówić, że punkty otrzyma drużyna, która ich bardziej potrzebuje lub na ich podział w spotkaniu.

Podatne na korupcję są kluby/zawodnicy z problemami finansowymi. Czasem stosowany jest szantaż lub zastraszenie.

2. Dlaczego mecze są ustawiane?

Jest takie stare powiedzenie: Jak nie wiadomo o co chodzi, to chodzi o pieniądze..

Temat korupcji w Europie i Azji przedstawia film Sport, mafia i korupcja (oryginalny tytuł It’s a Bet! Sports and Gambling).

Poruszany w nim jest temat najgłośniejszego podejrzenia o ustawienie meczu w tenisie: Nikolay Davydenko – Vassallo Arguello (Sopot 2007)[1]:

Sport stał się ofiarą swojej popularności. Powstał rynek zakładów online, którego wartość w 2012 roku przekracza 500 mld euro (więcej niż europejski rynek narkotyków).

Doszło do sytuacji, w której organizatorzy tenisowego turnieju we Francji w 2007 roku wydają na nagrody 2 mln euro, osiągając 10 mln euro przychodów, a suma zakładów na ten turniej przekracza 400 mln euro. Lider bukmacherów zebrał z tego 230 mln euro. 80-90% zakładów dokonano poza granicami Francji. Szacuje się, że suma zakładów na jednym meczu finałowym Ligi Mistrzów 2011/2012 wyniosła ok. 1 mld euro.

Nic więc dziwnego, że świat przestępczy upodobał sobie zakłady bukmacherskie jako idealny sposób do zarabiania lub wyprania brudnych pieniędzy.

3. Jakie dyscypliny są ustawiane?

Ustawiane są wyniki spotkań piłki nożnej (najczęściej ustawiane), tenisa ziemnego (głównie challengery) i wielu innych dyscyplin. W dobie zakładów na żywo przestępcy ustawiają raczej konkretne zdarzenia (prowadzenie do przerwy, rzuty rożne, ilość bramek, czerwone kartki) niż wynik końcowy, aby utrudnić wykrycie manipulacji.

4. Przykłady ustawianych meczów

Liga brazylijska

Dnia 15.10.2009 w ostatniej kolejce rozgrywek II ligi stanu Maranhao w Brazylii piłkarze Viany rywalizowali z Motorcycle Club o awans do I klasy rozgrywkowej. Gdy na 10 minut przed końcem spotkania Viana – Chapadinha gospodarze dowiedzieli się o zwycięstwie Motorcycle aż 5-1, potrzebowali strzelić przeciwnikowi jeszcze 9 goli w 9 minut, by wyprzedzić Motorcycle Club w tabeli. Niemożliwe? A jednak udało się!

Po obejrzeniu filmiku Viana – Chapadinha nie ma wątpliwości, że mecz zakończony wynikiem 11-0, został ustawiony.

Motorcycle Club oczywiście czuje się poszkodowany, ale też nie może mieć czystego sumienia. W wygranym 5-1 meczu z Santa Quiterią piłkarze tego zespołu 3 bramki zdobyli z rzutów karnych. Czwartą “jedenastkę” zmarnowali.[3]

PRZYKŁAD:

Liga włoska

Są oczywiście ligi, w których często ustawia się mecze. Przykładem jest liga włoska, gdzie zwłaszcza niższe klasy rozgrywkowe są skorumpowane. Ostatnie kolejki zawsze są ustawiane, aby mafia mogła zdobyć pieniądze. Głośno było w 2006 o Juventusie, który został zdegradowany za korupcję z Ekstraligi do 2. ligi. Sankcje dotknęły kilku czołowych klubów.

21.03.2010 w lidze włoskiej odbył się mecz Chievo – Catania (1-1), który zdaniem wielu był fixem. Informacja z podejrzeniem ustawki pojawiła się w Internecie i z kursu @2.95 na remis zrobiło się 1.75-2.25 , a większość bukmacherów usunęła ten mecz z oferty.

Kursy przed meczem uplasowały się mniej więcej na poziomie 2.77 – 1.87 – 4.62. Pierwsza bramka padła w 64. minucie dla gospodarzy. Jakie były kursy po bramce? 1,20 – 5,0 – 15? Niestety nie 🙂 Kursy uplasowały się na poziomie około 3,0 – 1,6 – 11,0 !

Prowadzenie gospodarzy utrzymało się przez 7 minut, bo sędzia podyktował rzut karny po tym jak… zawodnik potknął się o własne nogi.

5. Kiedy “ustawiony mecz” nie jest ustawiony?

Spadek kursu na remis do poziomu @1.60 nie zawsze oznacza fix. Często spowodowany jest owczym pędem lub informacją, która została przewartościowana.

Przyczyn nietrafienia rzekomo “ustawionego meczu” może być kilka:

  • informacja o rzekomym fixie poszła z niepewnego źródła
  • stworzyła się plotka
  • zakład stał się masówką i drużyny nie ryzykowały posądzenia o ustawienie meczu
  • bukmacher/bukmacherzy odkupili wynik meczu i ustawili na inny wynik
  • inne powody

6. Które ligi są ustawiane?

Generalna zasada mówi, że im większa i bogatsza liga tym mniej ustawianych meczy. Przykładami małej ilości ustawionych meczy mogą być ligi takich krajów jak Anglia, Hiszpania czy Niemcy.

Z nieoficjalnych źródeł najwięcej ustawianych meczy jest w Ameryce Łacińskiej, Włoszech i Rosji (mecze ustawia mafia). Często także w Estonii, na Litwie, Łotwie, Ukrainie i na Bałkanach (Grecja, Rumunia, Bułgaria).

Powszechnie wiadomo o ustawionych meczach w lidze chińskiej, do której trafia ostatnio coraz więcej wykupywanych z Europy piłkarzy.

7. Quasi-fixy

Quasi-fixami można nazwać spotkania pucharowe, w których murowany faworyt wcale NIE musi wygrać, bo na przykład jest to dwumecz. Albo drużynie NIE opłaca się brać udziału w danym pucharze.

Przykładem takiej sytuacji jest mecz Alcorcon – Real Madryt[4] rozegrany 27.10.2009 w ramach hiszpańskiego pucharu Copa del Rey, który zakończył się zwycięstwem 3-ligowej drużyny gospodarzy 4-0! (w rewanżu Real wygrał tylko 1-0). Zwróć uwagę na opieszałość obrońców Realu.

W grę wchodzą niewyobrażalne pieniądze. Wielu amatorów sugeruje się tylko nazwami drużyn, a nie motywacją czy składem zespołów. Na takich meczach bukmacherzy zarabiają krocie.

8. Odpowiedzialność karna

Do 1.07.2003 ustawianie meczów nie było karane.

W grudniu 2019 zakończył się proces Fryzjera (VIDEO), który został skazany na 4,5 roku więzienia.

W Polsce przepisy karne reguluje Ustawa z dnia 25 czerwca 2010 roku o sporcie z aktualizacją wchodzącą w życie dnia 8.12.2015. W rozdziale 10 możemy przeczytać:

Art. 46. 1. Kto, w związku z zawodami sportowymi organizowanymi przez polski związek sportowy lub podmiot działający na podstawie umowy zawartej z tym związkiem, lub podmiot działający z jego upoważnienia, przyjmuje korzyść majątkową lub osobistą albo jej obietnicę lub takiej korzyści albo jej obietnicy żąda w zamian za nieuczciwe zachowanie, mogące mieć wpływ na wynik lub przebieg tych zawodów, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.

2. Tej samej karze podlega, kto w wypadkach określonych w ust. 1 udziela albo obiecuje udzielić korzyści majątkowej lub osobistej.

4. Jeżeli sprawca czynu określonego w ust. 1 lub 2 przyjmuje korzyść majątkową znacznej wartości albo jej obietnicę lub udziela takiej korzyści albo jej obietnicy lub takiej korzyści albo jej obietnicy żąda, podlega karze pozbawienia wolności od 1 roku do lat 10.

Art. 47. Kto, mając wiadomość o popełnieniu czynu zabronionego określonego w art. 46, bierze udział w zakładach wzajemnych dotyczących zawodów sportowych, do których odnosi się ta wiadomość, lub ujawnia tę wiedzę w celu wzięcia udziału przez inną osobę w takich zakładach, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

Art. 49. Nie podlega karze sprawca przestępstwa określonego w art. 46 ust. 2, art. 46 ust. 3 lub 4, w związku z ust. 2, lub w art. 48 ust. 2 lub 3, w związku z ust. 2, jeżeli korzyść majątkowa lub osobista albo ich obietnica zostały przyjęte, a sprawca zawiadomił o tym fakcie organ powołany do ścigania przestępstw i ujawnił wszystkie istotne okoliczności przestępstwa, zanim organ ten o nim się dowiedział.

Przepisy przepisami, a życie życiem. Tego typu zapisy mają wszystkie organizacje sportowe. W praktyce nikt nie będzie ścigał Kowalskiego, który znalazł gdzieś w Internecie informację, że mecz może być ustawiony. Nie ma na to czasu, ani funduszy. Organy zajmują się głównie “grubymi rybami”.

Nie namawiam przez to do ustawiania meczy czy korzystania regularnie z takich informacji.Bukmacherzy nie zajmują się ściganiem graczy za ustawiane mecze. Żeby skazać gracza zakładów potrzebne by były twarde dowody na to, że miał on wpływ na ustawianie meczu. Sam zakład na to zdarzenie oczywiście nie stanowi takiego dowodu.

Z punktu widzenia gracza zakładów pojawia się dylemat etyczny.

  1. Czy jeśli gracz ma dostęp do informacji o ustawianych meczach, to czy powinien z niej korzystać?
  2. Czy gracz powinien aktywnie szukać informacji o ustawionych meczach ryzykując zepsucie moralne?
  3. Czy gracz powinien obstawiać gdy uzyskał informacje, że ktoś “odpuszcza mecz” ze względów strategicznych, by przygotować się np. do kolejnego meczu?

9. Czy warto obstawiać ustawiane mecze?

9.1. Pokusa szybkich zysków

Pokusa obstawiania ustawionych meczy jest ogromna. Który z graczy zakładów bukmacherskich nie chciałby znać wyniku przed rozpoczęciem spotkania?

Większość graczy sądzi, że jeśli tylko udałoby im się zdobyć dostęp do informacji o ustawionych meczach, to staliby się szybko bogaci. W praktyce żeruje na tej naiwności wielu oszustów, a dotarcie do bezpośredniego źródła jest praktycznie niemożliwe bez posiadania takich znajomości już na starcie.

9.2. Bezpośredni kontakt z fryzjerem

Fryzjer to pseudonim Ryszarda Forbricha, który ustawiał mecze w polskich ligach poprzez korumpowanie sędziów i obserwatorów PZPN. Bezpośredni kontakt z taką osobą jest niebezpieczny. Nigdy nie wiadomo kiedy z przyjaciela staniesz się wrogiem. A są to zawsze osoby bardzo wpływowe. Poza tym w przypadku procesu karnego, także zostaniesz pociągnięty do odpowiedzialności, jako osoba czerpiąca korzyści majątkowe z ustawianych spotkań.

Jeśli udałoby się to zrobić, to jest to już ścieżka łamania prawa, z wszelkimi konsekwencjami, które z tego wynikają, łącznie z karą więzienia. Dlatego nie polecam iść tą drogą. Jest to droga na skróty obarczona ogromnym ryzykiem.

9.3. Informacje na temat ustawianych spotkań

Nieco inaczej trzeba spojrzeć na sytuację, w której widzisz, że oferowane przez bukmachera kursy nie odzwierciedlają obiektywnej rzeczywistości. Zazwyczaj jest to bardzo wysoki albo bardzo niski kurs na określone zdarzenie. Powiedzmy, że zostało 5 minut do końca spotkania i kurs powinien wynosić w granicach 1.10-1.20 a bukmacher oferuje kurs @1.50! Widziałem wystarczająco wiele takich spotkań, które tylko potwierdzają, że mecze są ustawiane.

Z jednej strony powinieneś umieć zidentyfikować spotkania, na które musisz uważać. Bo jeżeli nie wiesz co jest grane, to znaczy, że ty jesteś do ogrania.

Z drugiej strony możesz rozwinąć swoje umiejętności analityczne w tym kierunku, by na podstawie ruchu kursów przyłączyć się do trendu i skorzystać na nim finansowo. Wchodzimy tutaj w obszar spekulacji i podwyższonego ryzyka. Do ciebie należy decyzja, czy chcesz poświęcić czas i pieniądze, aby zarabiać tą metodą.

Ryzyko konsekwencji prawnych jest tutaj niewielkie moim zdaniem. Na pewno spotkasz się z limitami stawek ze strony bukmacherów, więc musisz wziąć pod uwagę wiele czynników przy budowaniu swojej strategii.

10. Skąd brać płatne fixy?

10.1. Informacje o fixach

W praktyce dostęp do informacji o ustawionym meczu jest bardzo trudny, a często nawet niemożliwy. Internet natomiast pęka w szwach od stron obiecujących typy na rzekome fixy. Zwłaszcza na facebooku, gdzie można w kilka minut założyć profil i rozpocząć obietnice bez pokrycia.

Nie oszukujmy się. Informacja, że mecz jest ustawiony nie jest podawana na forach ogólnodostępnych. Chyba że ma za zadanie spowodować masówkę, a to drużynom ustawiającym mecz nie jest na rękę.

Informacje o fixach są przekazywane zwykle za pośrednictwem for zamkniętych lub w bardzo wąskim gronie osób poza Internetem. Warunkiem dostania się na forum zamknięte jest posiadanie regularnie wartościowych informacji.

paleta euro pieniędzy

Cena płatnego fixu waha się od kilku do kilkuset euro za typ

Zastanów się logicznie. Czy myślisz, że można w sieci dostać fixa za 300 czy 500€? Co ty byś zrobił, gdybyś miał dostęp do naprawdę pewnej informacji? Czy sprzedałbyś ją ryzykując, że stanie się public betem (masówką)?

10.2. Serwisy proponujące ustawione mecze

W sieci jest wiele stron tego typu – zapłać, a my ci damy fixa. To pułapki dla naiwnych graczy. Jeśli dasz się naciągnąć pamiętaj, że stracisz nie tylko abonament, ale i postawione stawki.

Typ na ustawiony mecz to często po prostu insidery lub spadki kursów. Początkującym graczom łatwo wmówić pewne rzeczy i wziąć za to słoną zapłatę.

Według mnie podstawą zasadą w postępowaniu z tego typu serwisami jest branie darmowego testowego typu z wysokim kursem (najlepiej minimum 2-3 typy z kursem powyżej 2.0). Warto dłużej poobserwować stronę przed wpłaceniem jakiejkolwiek gotówki.

Jeśli już chcesz w to brnąć, dobierz stawki tak aby wyjść na zero. Jeśli zdobędą Twoje zaufanie, możesz zwiększyć stawki i zacząć zarabiać.

10.3. Jak oszuści naciągają graczy?

Schemat działania oszustów jest prosty:

  • Zakładają stronę.
  • Tworzą użytkowników i posty z historią trafionych zakładów po dużych kursach. Często preparują kupony dla uwiarygodnienia gry.
  • Wpisują w komentarzach wiele gratulacji za trafione typy od wykreowanych użytkowników.
  • Zapraszają mailowo na zamknięte forum. Maile biorą z innych for.

Pamiętaj, że na zamkniętych forach Admin może edytować wszystko!
Może sam założyć kilkudziesięciu użytkowników i podszywać się pod nich. Może edytować niewygodne posty, zbanować niewygodne osoby, które go demaskują. Kontakt z innymi użytkownikami jest zwykle zablokowany. To pułapka.

Strony założone na darmowej domenie od razu możesz zdyskwalifikować. Mogą równie szybko otworzyć jak zamknąć interes.

11. Jak znaleźć ustawiane mecze?

Przede wszystkim musisz stać się sam profesjonalnym graczem. Nawiązuj kontakty poprzez wymianę informacji. Z czasem może dotrzesz do grupy, która ma dostęp do wartościowych informacji nie tylko o ustawianych meczach.

Dużo można też “wyczytać” z ruchu kursów. Wiele zależności się powtarza. Jeśli tylko zidentyfikujesz powtarzające się schematy, większość pracy masz zrobione.

Literatura

[1] Davydenko – Arguello – umorzenie śledztwa o ustawienie meczu w Sopocie w 2007 roku

[2] Shame on brazilian football

[3] Alcorcon – Real Madryt – przebieg spotkania z Jerzym Dudkiem w bramce

[4] Match-fixing investigation – angielski raport Europol’u z lutego 2013 pokazuje skalę korupcji w piłce nożnej: ponad 380 ustawionych profesjonalnych meczy piłki nożnej w ponad 15 krajach, z czego wygrali €8mln wydając na łapówki €2mln

[5] Ustawiłem w karierze tyle meczów, że powinienem być multimilionerem – znakomity artykuł o Singapurczyku Wilsonie Perumalu, który był zamieszany w 680 ustawionych meczy w piłce nożnej

[6] Blog Piłkarska Mafia – korupcja w polskiej piłce nożnej

[7] 50.000 euro za odpuszczenie meczu tenisa – włoscy tenisiści ustawiali mecze, SportoweFakty.pl, 15.10.2014

[8] Sędziowie Premier League nie mają wolnej ręki – PrzegladSportowy, 6.09.2016

[9] Velibor Džarovski – bałkański król ustawek – 0-0 w piłce ręcznej? Nie ma problemu!

[10] Jak Chińczycy ustawiają europejskie mecze – Polityka, 11.07.2017

[11] Daugava Daugavpils – głośna historia o korupcji na Łotwie – Oļegs Gavrilovs w roli “łotewskiego fryzjera”, 14.06.2019 baltyckifutbol.pl (Rafał Kobza)

[12] Korupcja w polskiej piłce nożnej – podsumowanie Ryszarda F., pseudonim Fryzjer

[13] Nigeria – Sierra Leone: od 4-0 do 4-4